5 dấu hiệu cảnh báo máy tính bị hỏng ổ SSD

Hiện nay, lời khuyên khi mua laptop hay máy tính để bàn chung là nên chọn máy sử dụng ổ cứng SSD thay cho ổ HDD truyền thống. Vì ổ SSD nhanh hơn, tiêu thụ điện năng thấp hơn, vượt trội hơn.
Tuy nhiều tính năng nổi trội nhưng không có nghĩa là ổ SSD không có yếu điểm. Nếu tìm hiểu về SSD, bạn sẽ biết rằng điểm yếu của chúng nằm ở cách sản xuất ra chúng và phương thức hoạt động. Ổ SSD thông thường có độ bền sau 5- 7 năm sử dụng tuy nhiên nhiều sản phẩm bị hỏng nhanh hơn.

Không giống như ổ HDD, ổ SSD không có các đĩa chuyển động vật lý do đó không gặp phải những vấn đề của ổ đĩa cứng truyền thống. Tuy thành phần lưu trữ không bị nguy cơ hỏng vật lý nhưng các thành phần khác không được như vậy.
Cách dễ nhất để nhận ra ổ đĩa đó đang bị hỏng là tiếng lạch cạch nhỏ phát ra từ ổ đĩa HDD, sự rung động mạnh của máy tính hoặc lỗi trầy xước sinh ra các bad sector. Tuy nhiên, ổ SSD không giống như ổ HDD, nó không gây ra tiếng động báo hiệu nguy cơ trục trặc.
Cách tin cậy và tiết kiệm chi phí để biết ổ SSD chạy tốt là cài đặt phần mềm kiểm tra và giám sát lỗi. Người dùng Windows có thể cài đặt phần mềm Crystal Disk Mark, còn người dùng hệ điều hành Mac OS X có thể tìm đến phần mềm Smart Reporter Lite.
Ngoài ra, có một số dấu hiệu và triệu chứng khác báo hiệu ổ SSD có vấn đề bạn cần quan tâm.
1. Lỗi liên quan đến bad block
Gần giống như các vùng lỗi (bad sector) trên ổ HDD, ổ SSD cũng có những vùng lỗi (bad block). Lỗi này thường xuất hiện khi máy tính của bạn đang cố gắng đọc hoặc ghi file dữ liệu nhưng tốn nhiều thời gian xử lý bất thường vẫn thất bại và kết thúc bằng một thông báo lỗi.

Các triệu chứng phổ biến của bad block gồm:
– Không đọc và ghi được File vào ổ đĩa
– Hệ thống file hoặc máy tính cần khôi phục
– Các ứng dụng đang chạy trên máy thường bị đóng băng hoặc treo cứng
– Thường xuyên lỗi xuất hiện khi chuyển file.
– Máy chạy chậm, nhất là khi mở những file lớn.
Khi gặp các triệu chứng này, bạn nên chạy phần mềm Crystal Disk Mark, Smart Reporter Lite hoặc Hard Disk Sentinel để kiểm tra xem phần cứng với ổ SSD có vấn đề nào hay không. Nếu có, thực hiện sao lưu dữ liệu lại và mua ổ SSD mới thay thế.
2. File không đọc và ghi được
Có hai cách mà bad block có thể ảnh hưởng tới các file dữ liệu:
– Khi ghi dữ liệu vào ổ SSD thị hệ thống phát hiện bad block, nên từ chối cho ghi dữ liệu.
– Sau khi dữ liệu được ghi hệ thống phát hiện bad block, nên từ chối đọc dữ liệu đó.

Ở lỗi thứ nhất, dữ liệu sẽ không ghi được, do đó không bị mất. Thường thì hệ thống sẽ tự động giải quyết vấn đề. Trong trường hợp không giải quyết được, bạn có thể xử lý bằng cách lưu file đó vào vị trí khác trên ổ hoặc đưa file lên đám mây rồi khởi động lại máy tính sau đó lưu nó trở lại ổ cứng.
Ở lỗi thứ hai, dữ liệu không dễ dàng mở lại được. Bạn có thể thử sử dụng một số biện pháp khôi phục dữ liệu từ ổ SSD hỏng tuy nhiên không mấy khả quan. Thông thường dữ liệu lưu trên các bad block sẽ bị mất vĩnh viễn.
3. Hệ thống file yêu cầu khôi phục
Nếu thấy thông báo lỗi như ảnh bên dưới xuất hiện, cả trên máy người dùng Windows hay Mac, điều này có thể đơn giản là do việc bạn tắt máy tính không đúng quy cách. Tuy nhiên, đôi khi đây là dấu hiệu ổ SSD đang có các bad block hoặc có vấn đề với cổng kết nối.

Giải pháp cho lỗi này rất đơn giản. Máy tính Windows, Mac hay Linux đều sẵn có các công cụ khôi phục hệ thống file. Khi gặp những lỗi như vậy, mỗi hệ điều hành sẽ chạy công cụ khôi phục của nó, việc của bạn là thực hiện theo chỉ dẫn để khôi phục hệ thống file. Tuy vậy việc khôi phục đôi khi gây mất dữ liệu chính vì vậy bạn nên sao lưu file thường xuyên.
4. Thường xuyên treo trong lúc khởi động
Nếu máy tính hay bị treo trong quá trình khởi động nhưng lại hoạt động bình thường sau khi nhấn nút reset vài lần thì ổ cứng có thể là nguyên nhân. Ổ cứng có thể có bad block hoặc dấu hiệu chết ổ, do đó cách tốt nhất là sao lưu dữ liệu để đề phòng sự cố.

Để kiểm tra ổ cứng, bạn nên tải và chạy phần mềm đã đề cập ở trên. Nếu đã sao lưu dữ liệu, bạn cũng có thể định dạng (format) ổ cứng và cài lại hệ điều hành.
5. Ổ cứng trở về trạng thái chỉ đọc
Lỗi này thường rấy ít gặp, ổ SSD có thể từ chối không cho thực hiện mọi hoạt động nào yêu cầu ghi dữ liệu lên đĩa. Tuy nhiên, máy tính có thể vẫn hoạt động ở chế độ chỉ được phép đọc. Với những ổ SSD gặp hiện tượng này, dữ liệu vẫn có thể khôi phục lại nhưng các hoạt động khác đều không thực hiện được.